Народные вооруженные силы

Вы находитесь на сайте "Архив статей из ЭЕЭ и статей на еврейские темы из Википедии"

(Различия между версиями)
Перейти к: навигация, поиск
(Зарождение и образование)
(Перенаправление на ej:Народные вооруженные силы)
 
(26 промежуточных версий не показаны.)
Строка 1: Строка 1:
-
{{Начало_работы}}
+
#redirect [[:ej:Народные вооруженные силы]]
-
 
+
-
'''Народные Вооружённые Силы''' (НВС)* – польская подпольная военная организация движения народного сопротивления во время [[Вторая Мировая война|Второй мировой войны]] и после неё. После [[Армия Крайова|Армии Крайовой]] и Крестьянских батальонов была крупнейшей военно-политической организацией во время оккупации. Народные Вооружённые Силы во время оккупации насчитывали по разным данным от 80 тыс.<ref>Andrzej Friszke ''Polska. Losy państwa i narodu 1939-1989'' Warszawa, 2003, ISBN 83-207-1711-6, стр. 68</ref> (в октябре 1943 72,5 тыс.<ref>Nowa Encyklopedia Powszechna PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2004, том 5, стр.  679</ref><ref>По состоянию на 1 октября 1943, 72 429 человек – 865 офицеров, 681 старшин, 5941 унтер-офицеров и 64 942 рядовых: Władysław Pobóg-Malinowski "''Najnowsza Historia Polityczna Polski''", Wydawnictwo Platan, Kraków 2004, ISBN 83-89711-10-9, том 3, стр. 356 </ref>) до 100 тыс.<ref>Według członków TNRP – Zbigniewa Stypułkowskiego i Tadeusza Salskiego: Władysław Pobóg-Malinowski "''Najnowsza Historia Polityczna Polski''", Wydawnictwo Platan, Kraków 2004, ISBN 83-89711-10-9, том 3, стр. 356</ref> человек.
+
-
 
+
-
== Исторический очерк ==
+
-
=== Зарождение и образование ===
+
-
Национальные вооруженные силы официально созданы 20 сентября 1942, потому что в этот день был назначен первый командир Национальных вооруженных сил, полковник. Игнаций Оциевич (пс. "Чеслав"). Фактически  процесс создания Национальных вооруженных сил начался в июле 1942 года, когда произошёл раскол в Национальной военной организации и Национальной партии на фоне слияния Национальной военной организации и Армии Крайовой. Национальные вооруженные силы были созданы в результате слияния Военной организации союзов ящериц и части Национальной военной организации, не принявшей условия объединения с АК. Кроме того, в Национальные вооруженные силы вступил ряд более мелких организаций национального характера, такиех как Народная Национальная военная организация, Польское Национально- синдикалистское движение, Польский закон возрождения, Вооруженное Спасение народа, Легион Союза славянских Народов,  Национальное подполье независимости и, в частности: Вооруженная конфедерация, военная организация "Волки", Боевая организация "Восток", Польская Вооруженная организация,  Объединённые польские войска, Корпус защитников Польши, Экипаж армейских партизан, Ассоциация деловых женщин, Молодое движение. В Национальные вооруженные силы вошли и местные структуры АК, особенно в северной Мазовии и Белостоке. Из АК пришли и старшие офицеры Национальных вооруженных сил, например, последовательно основные командиры НВС полковник Тадеуш Курциуш (пс. "Zegota", "Моряк") и майор/полковник НВС Станислав Наконечников-Клюковский (пс. "Кмициц").
+
-
 
+
-
Политическое руководство Национальными вооруженными силами осуществляла группа  "Оплот" Временного национального Политсовета. Эта группа также создала Национальную гражданскую службу, которая выступала в качестве ядра подпольного гражданского правительства. Организационная структура Национальных вооруженных сил учитывала довоенное административное деление [[Польша | Польской Республики]], но также включала земли, принадлежащие до 1939 года [[Германия | Германии]]. Все области была разделена на 6 Инспекторатов. К ним относятся несколько округов (всего 17), и они были разделены на районы (и в некоторых случаях подокруга). На уровне районов и округов были командования во главе с командирами района и округа. Аналогичным образом делила территорию АК.
+
-
 
+
-
Główne cele programowe NSZ zostały sformułowane w ''Deklaracji Narodowych Sił Zbrojnych'' z lutego 1943 r. Należały do nich przede wszystkim: walka o niepodległość [[Polska|Polski]] i jej odbudowę z granicą wschodnią sprzed [[1939]] (ustaloną na mocy [[Traktat ryski (1921)|traktatu ryskiego]] z [[1921]]), a zachodnią na linii rzek [[Odra|Odry]] i [[Nysa Łużycka|Nysy Łużyckiej]] (tzw. koncepcja marszu na zachód), przebudowa systemu sprawowania władzy (wzmocnienie pozycji prezydenta i senatu w celu przeciwdziałania chaosowi parlamentarnemu), decentralizacja organów administracji w celu rozwinięcia samorządów, wzmocnienie pozycji rodziny w społeczeństwie a także edukacja oparta na [[katolicyzm|katolickich]] zasadach etycznych oraz ograniczona reforma rolna i oparcie gospodarki państwa na własności prywatnej. NSZ cechował zdecydowanie wrogi stosunek do podziemia komunistycznego. Narodowe Siły Zbrojne występowały zarówno przeciwko hitlerowskim Niemcom, jak też sowieckiej [[Rosja|Rosji]], która po klęsce wojsk niemieckich pod [[Wołgograd|Stalingradem]] została uznana za wroga nr 1. Oficjalnie stwierdzał to rozkaz nr 3 z lutego [[1944]] r. Organizacja ta była zarazem przeciwko idei AK zorganizowania powszechnego powstania antyniemieckiego. Jednocześnie jednak uznawała [[Rząd RP na uchodźstwie|Polski Rząd na Uchodźstwie]] z siedzibą w [[Londyn]]ie.
+
-
 
+
-
=== Rozmowy scaleniowe z AK ===
+
-
Utworzenie NSZ zostało wrogo przyjęte przez czynniki oficjalne w kraju, gdyż komplikowało prowadzoną przez AK akcję scaleniową. 11 kwietnia 1943 r. w oficjalnym piśmie Komendy Głównej AK, [[Biuletyn Informacyjny|"Biuletynie Informacyjnym"]], ukazał się artykuł pt. "Warcholstwo", w którym delegat rządu na Kraj, [[Jan Piekałkiewicz]], potępił powstanie NSZ. Pomimo tego wkrótce rozpoczęły się rozmowy pomiędzy obiema organizacjami w sprawie podjęcia współpracy wojskowej. Komendant główny NSZ, płk I. Oziewicz był zwolennikiem takiego współdziałania, ale pod warunkiem zachowania autonomii wewnętrznej przez NSZ. Natomiast komendant główny AK, gen. [[Stefan Rowecki]] ps. "Grot", żądał całkowitego podporządkowania NSZ dowodzonej przez siebie organizacji. Rozmowy zostały przerwane z powodu aresztowania przez Niemców na pocz. czerwca 1943 r. płk. I. Oziewicza, a następnie gen. S. Roweckiego.
+
-
 
+
-
Nowym komendantem głównym NSZ w lipcu 1943 r. został mianowany płk dypl. [[Tadeusz Kurcyusz]]. Był on związany z Grupą "Szańca", czyli politykami wywodzącymi się z przedwojennego [[Obóz Narodowo-Radykalny|Obozu Narodowo-Radykalnego "ABC"]], którzy zajmowali nieprzejednane stanowisko w sprawie scalenia z AK. W ich opinii współpraca wojskowa mogła się odbywać tylko na zasadzie równorzędności obu organizacji.
+
-
 
+
-
Od jesieni 1943 r. rozpoczęła się kolejna runda rozmów scaleniowych. Strona NSZ-owska przygotowała pisma do Naczelnego Wodza i prezesa Rady Ministrów w Londynie, aby przejęli sprawy scaleniowe w swoje ręce. Przedstawiciele AK odmówili jednak ich przesłania. Nowy komendant główny AK, gen. [[Tadeusz Bór-Komorowski|Tadeusz Komorowski]] ps. "Bór", wobec przedłużania się pertraktacji polecił je przerwać (co nastąpiło 1 października 1943 r.), wyznaczając jednocześnie dzień 15 października jako ostateczny termin podporządkowania się NSZ. Ponieważ żądanie to zostało zdecydowanie odrzucone przez KG NSZ, gen. T. Komorowski wydał 9 listopada 1943 r. rozkaz nr 122 potępiający NSZ. Wobec impasu w rozmowach, KG NSZ postanowiła wysłać do Londynu swoich przedstawicieli (politycznego i wojskowego), aby nawiązać bezpośredni kontakt z naczelnymi władzami państwowymi. W tym celu na jesieni 1943 r. zostali wysłani: [[Tadeusz Salski]], przedstawiciel TNRP i kpt. dypl./mjr NSZ [[Stanisław Żochowski]] ps. "Bohdan", "Brodzic", "Strzała", szef sztabu KG NSZ. W rezultacie naczelny wódz, gen. [[Kazimierz Sosnkowski]], przesłał 20 stycznia [[1944]] r. komendantowi głównemu AK wytyczne dotyczące włączenia NSZ do AK, które pozwalały NSZ zachować dużą samodzielność. Zostały one jednak odrzucone przez gen. T. Komorowskiego.
+
-
 
+
-
Tymczasem od pocz. stycznia 1944 r. rozmowy scaleniowe z przedstawicielami AK podjął sekretarz generalny TNRP [[Zbigniew Stypułkowski]]. Na ich przyśpieszenie wpływ miała zapewne komplikująca się sytuacja polityczna Polski wobec wkroczenia na jej ziemie [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]]. W rezultacie 7 marca 1944 r. nastąpiło podpisanie umowy scaleniowej. Na jej mocy oddziały NSZ miały pozostać jako zwarte jednostki w składzie oddziałów partyzanckich AK. 31 marca 1944 r. gen. T. Komorowski wydał rozkaz w sprawie przeprowadzenia scalenia, który zawierał m.in. zatwierdzenie płk. dypl. T. Kurcyusza jako komendanta głównego NSZ oraz mianowanie go pełnomocnikiem komendanta głównego AK ds. scalenia NSZ.
+
-
 
+
-
=== Rozłam w NSZ ===
+
-
Przez okres półtora miesiąca umowa scaleniowa była przestrzegana. Członkowie Grupy "Szańca" nie zamierzali jednak doprowadzić do utraty zwierzchnictwa nad NSZ. Wykorzystali w tym celu nagłą śmierć płk. dypl. T. Kurcyusza w nocy z 22 na 23 kwietnia 1944 r. Doszło wówczas do tzw. "wewnętrznego zamachu stanu". Członkowie TNRP reprezentujący Grupę "Szańca" wydali fikcyjne, antydatowane rozkazy rzekomo podpisane przez płk. dypl. T. Kurcyusza, mianujące mjr./ppłk. NSZ [[Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski|Stanisława Nakoniecznikowa]] (Nakoniecznikoff-Klukowskiego), dotychczasowego komendanta Okręgów NSZ Północne Mazowsze i Białystok, najpierw z dniem 21 kwietnia 1944 r. I z-cą komendanta głównego NSZ, a następnie z dniem 22 kwietnia p.o. komendanta głównego NSZ. Podjęto także inne działania. 21 kwietnia z funkcji szefa sztabu KG NSZ został usunięty płk dypl. [[Wacław Świeciński]] ps. "Tuwar". Jednocześnie przedstawiciele Grupy "Szańca" ogłosili rozwiązanie TNRP, a na jej miejsce utworzenie [[Rada Polityczna NSZ|Rady Politycznej NSZ]], do której weszli tylko oni.
+
-
 
+
-
Tymczasem komendant główny AK, gen. T. Komorowski, realizując umowę scaleniową, wyznaczył 2 maja 1944 r. według hierarchii funkcyjnej w KG NSZ płk. dypl. W. Świecińskiego na stanowisko swojego pełnomocnika ds. scalenia NSZ. Po jego natychmiastowej rezygnacji na powyższe stanowisko został mianowany 5 czerwca dotychczasowy zastępca płk. W Świecińskiego, ppłk [[Albin Walenty Rak]] ps. "Lesiński", który ją przyjął. W rezultacie rozłam w NSZ stał się faktem. Odtąd funkcjonowały dwie odrębne organizacje używające tej samej nazwy: NSZ-AK, które podporządkowały się AK oraz NSZ-ZJ, które zachowały niezależność organizacyjno-wojskową. Rozłam spowodował także dezintegrację Służby Cywilnej Narodu. Akcja scaleniowa trwała do końca lata 1944 r. i zakończyła się przejściem do AK większości żołnierzy dawnej NOW. Natomiast władze niezależnej NSZ postanowiły "zemścić się" na tych, którzy podporządkowali się umowie scaleniowej. Sąd Wojenny przy KG NSZ wydał wyrok śmierci na ppłk. A. W. Raka. 15 czerwca 1944 r. został on zatrzymany przez patrol NSZ i wymuszono na nim podpisanie rezygnacji ze stanowiska komendanta głównego NSZ-AK. Po wypuszczeniu na wolność, natychmiast odwołał on jednak wymuszone przyrzeczenie. Jednocześnie zostali zamordowani m.in. szef wywiadu w Komendzie Okręgu VIII Częstochowa NSZ-AK, kpt. Stanisław Żak ps. "Stach Częstochowski", szef Wydziału I Organizacyjnego sztabu KG NSZ-AK ppor. [[Władysław Pacholczyk]], czy szef Wydziału II Wywiadowczego ppor. [[Wiktor Gostomski]] ps. "Nałęcz", "Hubert", "Witold". Komendant główny AK, gen. T. Komorowski, poinformował 12 czerwca 1944 r. naczelnego wodza o zerwaniu scalenia przez NSZ, przez co zostały one napiętnowane przez najwyższe władze wojskowe (gen. K. Sosnkowski) i cywilne (wicepremier [[Jan Kwapiński]]).
+
-
 
+
-
=== Walki z partyzantką komunistyczną ===
+
-
[[Plik:Tep bandytow NSZ.jpg|thumb|Plakat propagandowy wymierzony w NSZ]]
+
-
W lipcu [[1943]] w obliczu nasilenia się działań komunistycznego podziemia wspieranego przez Związek Radziecki niektóre oddziały NSZ na własną rękę podjęły walki z [[Gwardia Ludowa|Gwardią Ludową]]. Strategia stosowana przez [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] polegała na działaniach obliczonych na sianie chaosu i dezorganizowanie życia ludności. Pisma podziemne związane z NSZ ostrzegały przed przygotowywanym przez [[Polska Partia Robotnicza|PPR]], na rozkaz Moskwy, przedwczesnym wybuchem powstania antyniemieckiego, które skończyłoby się ogromną rzezią polskiej ludności, co ułatwiłoby podporządkowanie Polski przez komunistów. Pierwszy przypadek likwidacji oddziału GL miał miejsce 22 lipca 1943 r. na Kielecczyźnie i dotyczył złożonego głównie z Żydów oddziału GL im. [[Ludwik Waryński|Ludwika Waryńskiego]] – akcję wykonał oddział "Sosna" kierowany przez utrzymującego, w celu walki z ugrupowaniami komunistycznymi, kontakty z niemieckimi służbami bezpieczeństwa<ref>[[Marek Jan Chodakiewicz|Marek J. Chodakiewicz]], [[Piotr Gontarczyk]], Leszek Żebrowski ''"Tajne oblicze GL-AL i PPR. Dokumenty"'' Burchard Edition, Warszawa, 1999, ISBN 83-87654-03-5, tom 2, str. 10</ref> (m. in. radomskim [[Gestapo]]) [[Hubert Jura|Huberta Jurę]] ps. "Tom". Hubert Jura został w lecie 1944, wyrokiem Komendy Głównej NSZ<ref>Leszek Żebrowski ''"Narodowe Siły Zbrojne. Dokumenty, struktury, personalia"'' Burchard Edition, Warszawa, 1996, ISBN 83-904446-3-1, tom 3, str. 29</ref>, skazany na karę śmierci za współpracę z Gestapo i ścigany przez NSZ i AK<ref>Leszek Żebrowski ''"Narodowe Siły Zbrojne. Dokumenty, struktury, personalia"'' Burchard Edition, Warszawa, 1996, ISBN 83-904446-3-1, tom 3, str. 18-19</ref>, mimo to po sformowaniu Brygady Świętokrzyskiej (nie podlegającej wówczas komendzie głównej NSZ, a jedynie odłamowi NSZ-ZJ), pełnił w niej funkcję oficera do zadań specjalnych. Drugi, najbardziej znany, miał miejsce 9 sierpnia koło wsi [[Borów]] na Lubelszczyźnie. Patrz: [[Rozstrzelanie oddziału GL przez NSZ w Borowie 9 sierpnia 1943]]. W tym okresie przeprowadzono także kilka innych akcji przeciwko GL, zwłaszcza w Okręgu Kieleckim (oddziały AS "Sosna" przemianowane na "Las 1" i "Las 2" – od grudnia 1943 r. do lutego [[1944]] r.). Na skutek sprzeciwów TNRP, prowadzącej wówczas ostateczne rozmowy scaleniowe z AK, działania przeciwko partyzantce komunistycznej ograniczono na pewien czas i zostały wznowione dopiero latem 1944 r przez niescaloną cześć NSZ. Silne walki z AL prowadziła Brygada Świętokrzyska NSZ. Jednym z jej największych bojów była bitwa pod wsią [[Rząbiec]] w powiecie włoszczowskim stoczona we wrześniu 1944 r., gdzie Brygada Świętokrzyska NSZ, zaalarmowana przez członka NSZ z patrolu który wcześniej został zaatakowany przez oddział AL<ref>Marek J. Chodakiewicz, Piotr Gontarczyk, Leszek Żebrowski ''"Tajne oblicze GL-AL i PPR. Dokumenty"'' Burchard Edition, Warszawa, 1999, ISBN 83-87654-03-5, tom 3, str.247</ref> (zatrzymanych przez AL członków patrolu NSZ poddano wtedy torturom<ref>Marek J. Chodakiewicz, Piotr Gontarczyk, Leszek Żebrowski ''"Tajne oblicze GL-AL i PPR. Dokumenty"'' Burchard Edition, Warszawa, 1999, ISBN 83-87654-03-5, tom 3, str. 247</ref>, jednemu z nich udało się zbiec i powiadomić Brygadę) zaatakowała oddziały [[Armia Ludowa|Armii Ludowej]] im. [[Wojciech Bartos Głowacki|Bartosza Głowackiego]] i oddział partyzantki radzieckiej – oddział ten nie podlegał AL, ponieważ składał się początkowo z 11-osobowej grupy [[desant]]owej "Szturm" (później oddział liczył kilkudziesięciu ludzi) którą zrzucono z radzieckich samolotów na spadochronach w nocy z 27 na [[28 lipca]] 1944 w okolicy stacji kolejowej Tunel. Grupa radziecka podlegała organom bezpieczeństwa państwowego ZSRR i składała się z agentów [[NKWD]] i [[NKGB]]<ref>Marek J. Chodakiewicz, Piotr Gontarczyk, Leszek Żebrowski ''"Tajne oblicze GL-AL i PPR. Dokumenty"'' Burchard Edition, Warszawa, 1999, ISBN 83-87654-03-5, tom 3, str. 248</ref>. Według AL, w potyczce zginęło 16 członków AL, a 32 pozostałych i 73 partyzantów radzieckich dostało się w ręce Brygady. Część członków AL zwolniono, a kilkunastu z nich wstąpiło do Brygady Świętokrzyskiej<ref>Marek J. Chodakiewicz, Piotr Gontarczyk, Leszek Żebrowski ''"Tajne oblicze GL-AL i PPR. Dokumenty"'' Burchard Edition, Warszawa, 1999, ISBN 83-87654-03-5, tom 3, str. 248</ref>. Według wersji NSZ, wśród jeńców radzieckich doszło później do buntu, w czasie jego tłumienia zginęło 3 żołnierzy NSZ, 3 zostało ciężko rannych a 67 partyzantów radzieckich zostało zabitych. Z kolei według historyków okresu [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]], pięciu oficerów sowieckich rzekomo przekazano do Gestapo, a pozostałych jeńców radzieckich i 4 z AL miano rozstrzelać.
+
-
 
+
-
=== Stosunki z Niemcami ===
+
-
Po klęsce armii niemieckiej pod [[Wołgograd|Stalingradem]] i [[Kursk]]iem (co spowodowało, że dowództwo NSZ za największe zagrożenie dla Polski uważało Sowietów, a nie Niemców, których przegrana była zdaniem dowództwa NSZ tylko kwestią czasu) oraz w obawie przed nadciągającą [[Armia Czerwona|Armią Czerwoną]], w II poł. [[1943]] r. niektóre oddziały partyzanckie NSZ zaczęły zawierać z niemieckimi władzami policyjnymi lub wojskowymi taktyczne porozumienia o charakterze lokalnym. Doszło do nich na terenie Okręgów Kieleckiego i Lubelskiego. Najsilniejsze kontakty nawiązano z Hauptsturmführerem [[Schutzstaffel|SS]] [[Paul Fuchs|Paulem Fuchsem]], szefem Gestapo w dystrykcie [[Radom]]. Pośrednikiem w nich była [[Organizacja Toma|Organizacja "Toma"]], na czele której stał Hubert Jura ps. "Tom", wcześniejszy dowódca oddziału NSZ "Sosna". Wszystko to doprowadziło do wydania przez komendanta głównego NSZ, płk. dypl. T. Kurcyusza, Rozkazu nr 6 zabraniającego jakichkolwiek kontaktów z Niemcami. Pomimo tego były one w dalszym ciągu prowadzone. Uznanie przez NSZ sowieckiej [[Rosja|Rosji]] za głównego wroga, jak też zamiary ewakuacji oddziałów na Zachód, musiały w końcu doprowadzić do pewnego zbliżenia z Niemcami. Od lata 1944 r. – wobec zajmowania ziem polskich przez Armię Czerwoną – kontakty z Niemcami, zarówno taktyczne, jak też wywiadowcze, jeszcze bardziej się ożywiły. Bardzo duże usługi oddawała w nich szpiegowska Organizacja "Toma".
+
-
 
+
-
Na początku 1944 r., wskutek szybkich postępów Armii Czerwonej i wiążącego się z nimi zagrożenia sowieckiego, KG NSZ opracowała wytyczne operacyjne, zgodnie z którymi należało przerzucić wszystkie siły NSZ na tereny zajęte przez aliantów zachodnich, unikając walk zarówno z Sowietami, jak też Niemcami. W tym celu planowano utworzyć 3 grupy operacyjne (GO z ziem południowo-wschodnich, GO z ziem centralnych oraz GO z ziem północno-wschodnich). W rezultacie udało się jedynie na Kielecczyźnie w czerwcu 1944 r. przeprowadzić koncentrację lokalnych oddziałów NSZ, która objęła oddziały "Bema" i "Dymszy" z Okręgu Kieleckiego, "Żbika" i "Łosia" z Okręgu Częstochowskiego oraz "Stepa" z Okręgu Lubelskiego. Rozkazem komendanta Okręgu Kieleckiego oddziały te zostały połączone w 202 pp i 204 pp NSZ. W sierpniu 1944 r. oba pułki utworzyły [[Brygada Świętokrzyska|Brygadę Świętokrzyską NSZ]] – największy zwarty oddział NSZ istniejący podczas okupacji. Od początku stycznia [[1945]] r. w obliczu zbliżania się Armii Czerwonej, Brygada, po zawarciu porozumienia z Niemcami dotyczącego zaprzestania z nimi walki w celu bezpiecznego opuszczenia terenów zagrożonych przez wojska sowieckie, zaczęła wycofywać się na obszar [[Protektorat Czech i Moraw|Protektoratu Czech i Moraw]], na tereny, do których zbliżały się wojska amerykańskie.
+
-
 
+
-
=== Udział NSZ w powstaniu warszawskim ===
+
-
Komenda Główna NSZ i ich władze polityczne występowały przeciwko powstaniu w [[Warszawa|Warszawie]], jako koncepcji bez szans na zwycięstwo. Jednakże, po jego wybuchu, wszystkie oddziały, jakie udało się sformować, wzięły w nim udział. NSZ niescalone oficjalnie zadeklarowało akces do powstania 7 sierpnia. Podczas walk doszło do porozumienia obu odłamów NSZ i oddziały NSZ-ZJ dowodzone przez por. "Mikołaja" Kozłowskiego podporządkowały się operacyjnie dowództwu Okręgu Warszawa-miasto NSZ-AK na czele z płk. [[Spirydion Koiszewski|Spirydionem Koiszewskim]] ps. "Topór". Dalsze plany współpracy przewidywały nawet powołanie dwóch dywizji NSZ, oddzielnie dla obu odłamów, w skład których mieli wejść wszyscy żołnierze NSZ walczący w [[powstanie warszawskie|powstaniu warszawskim]], ale coraz gorsza sytuacja militarna uniemożliwiła ich realizację.
+
-
 
+
-
Największą zwartą jednostką NSZ, walczącą w powstaniu, była [[Brygada Dyspozycyjno-Zmotoryzowana Koło|Brygada Dyspozycyjno-Zmotoryzowana "Koło"]] (zwana też Grupą "Koło" – dowódca ppłk [[Zygmunt Reliszko]] ps. "Bolesław Kołodziejski"), która podporządkowała się dowództwu obrony [[Stare Miasto w Warszawie|Starego Miasta]]. Była ona tylko częściowo uzbrojona, a jej nieuzbrojona większość działała w akcjach sapersko-minerskich, transportowych, czy przy gaszeniu pożarów i odgrzebywaniu zasypanych. Z innych jednostek NSZ walczyły również elementy Pułku im. gen. W. Sikorskiego (przed powstaniem liczył ok. 200 ludzi, rozwiązanego w momencie wybuchu powstania) w składzie [[Batalion Harnaś|zgrupowania AK "Harnaś"]], oraz prawdopodobnie Pułk im. gen. J. H. Dąbrowskiego. Najsilniejszym walczącym w powstaniu uzbrojonym i zwartym oddziałem NSZ była sformowana [[kalendarium powstania warszawskiego - 6 sierpnia|6 sierpnia]] [[Kompania NSZ "Warszawianka"]] (dowódca – kpt. [[Piotr Zacharewicz]] ps. "Zawadzki"), w dniu utworzenia liczyła ok. 80 żołnierzy. Wchodziła w skład [[Batalion Chrobry II|zgrupowania AK "Chrobry II"]]; w momencie zakończenia walk liczyła ok. 170 żołnierzy. Ponadto występowały pojedyncze drużyny i plutony NSZ w ramach większych zgrupowań AK. Ogółem w powstaniu wzięło udział – według różnych źródeł – od ok. 800 do ok. 2 tys.<ref>Nowa Encyklopedia Powszechna PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2004, tom 5, str 679</ref> żołnierzy NSZ obu odłamów lub 3,5 tys.<ref>Norman Davies "Powstanie '44" Wydawnictwo Znak, Kraków 2004, ISBN 83-240-0459-9 str. 511</ref>
+
-
 
+
-
=== NSZ po upadku powstania warszawskiego ===
+
-
[[Plik:NSZ-ZJ.jpg|thumb|Symbol [[Organizacja Wojskowa Związek Jaszczurczy|Związku Jaszczurczego]]]]
+
-
Wybuch [[powstanie warszawskie|powstania warszawskiego]] 1 sierpnia 1944 r. poważnie skomplikował sytuację wewnętrzną w ramach NSZ. Wprawdzie KG NSZ zdążyła przenieść się do [[Częstochowa|Częstochowy]], ale w [[Warszawa|Warszawie]] pozostał p.o. komendanta głównego NSZ, mjr/ppłk NSZ S. Nakoniecznikow. Wobec utraty z nim łączności, nowym p.o. komendanta głównego NSZ został mianowany gen. bryg. w stanie spoczynku [[Tadeusz Jastrzębski]] ps. "Powała". Po upadku powstania, w poł. października 1944 r. dotarł do Częstochowy mjr/ppłk NSZ S. Nakoniecznikow, który wydostał się z miasta wraz z ludnością cywilną, przejmując ponownie pełnioną przez siebie funkcję. Prawdopodobnie próbował wówczas przeforsować pomysł podporządkowania NSZ AK, za co został zastrzelony 18 października przez szefa Oddziału II Wywiadowczego KG NSZ, kpt. NSZ [[Otmar Wawrzkowicz|Otmara Wawrzkowicza]]. Po jego śmierci Rada Polityczna NSZ wydała oświadczenie, jakoby nawiązał on kontakt z [[Polska Armia Ludowa|Polską Armią Ludową]], chcąc podporządkować NSZ komunistycznemu [[Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego|Polskiemu Komitetowi Wyzwolenia Narodowego]]. Jednocześnie przeprowadzono ogólne zmiany organizacyjne. 9 sierpnia 1944 r. przestała faktycznie istnieć Rada Polityczna NSZ, przekazując swoje uprawnienia na terenach okupowanych przez Niemców [[Rada Polityczna NSZ|Radzie Politycznej NSZ-Zachód]]. Wydano również rozkazy utworzenia trzech grup operacyjnych (północnej, środkowej i południowej), które miały objąć wszystkie oddziały NSZ, a następnie ewakuować się na Zachód, na tereny zajęte przez wojska amerykańskie i brytyjskie. Ostatecznie zdołano w Kieleckiem utworzyć jedynie Brygadę Świętokrzyską NSZ.
+
-
 
+
-
Na nowego p.o. komendanta głównego NSZ został wybrany 20 października 1944 r. mjr rez. [[Zygmunt Broniewski]] ps. "Bogucki", dotychczasowy komendant Okręgu III Lubelskiego. Jednocześnie 11 listopada został on mianowany generałem brygady NSZ. Także w listopadzie 1944 większa część oddziałów NSZ została formalnie podporządkowana [[Narodowa Organizacja Wojskowa|NOW]] i została przekształcona w [[Narodowe Zjednoczenie Wojskowe]]. NZW liczyła kilkadziesiąt oddziałów (w sumie 2-4 tys. żołnierzy) i prowadziła działania zbrojne przeciw [[NKWD]], [[Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego|KBW]], [[Ludowe Wojsko Polskie|WP]] a także z innymi formacjami urzędu bezpieczeństwa i oddziałami [[Ukraińska Powstańcza Armia|UPA]]. We wrześniu 1945 r. powołano Inspektorat Ziem Południowo-Zachodnich,  składający się z trzech okręgów – Górny Śląsk, Śląsk Opolski i Dolny Śląsk. Wyznaczono komendanta Okręgu Śląsk Opolski – został nim [[Stanisław Miodoński]] "Sokół". W [[1947]] doszło do rozbicia większości grup NZW, nieliczne oddziały prowadziły działalność do połowy lat 50. w konspiracji.
+
-
 
+
-
Według dekretu Prezydenta RP na Wychodźstwie, [[Kazimierz Sabbat|Kazimierza Sabbata]], wydanego 1 stycznia [[1988]] r., żołnierze NSZ ''"spełnili swój obowiązek narodowy i żołnierski wobec Rzeczypospolitej Polskiej"''.
+
-
 
+
-
== Działania zbrojne ==
+
-
=== Oddziały partyzanckie ===
+
-
Pion wojskowy NSZ dzielił się na: Oddziały Akcji Specjalnej (AS), Oddziały Dyspozycyjne (OD), Oddziały Partyzanckie (OP) oraz Oddziały Pogotowia Akcji Specjalnej (PAS). Pierwsze oddziały AS zaczęły powstawać już w październiku [[1942]] r., kiedy komendant główny NSZ, płk I. Oziewicz, wydał rozkaz uruchomienia Akcji Specjalnej nr 1. Na jego mocy miano likwidować "bandy wywrotowe i przestępcze", a walkę z hitlerowskimi ekspedycjami karnymi podejmować tylko "w przypadku rażącej niesłuszności okupanta" oraz zdobywać środki materialne poprzez napady na okupacyjne urzędy skarbowe, poczty itp. W dokumencie miały się też znajdować wytyczne o likwidacji członków "wrogich nam formacji mniejszościowych", słowa te jednak w oryginalnym rozkazie nie występują i zostały dopisane<ref>Leszek Żebrowski ''"Narodowe Siły Zbrojne. Dokumenty, struktury, personalia"'' Burchard Edition, Warszawa, 1996, ISBN 83-904446-3-1, tom 3, s. 18-29</ref>, przez niektórych historyków okresu PRL, którzy dokonali falsyfikacji rozkazu płk. I. Oziewicza. W innych rozkazach NSZ występuje z kolei wzmianka o konieczności zwalczania ''"formacji innych narodowości, wciągniętych pod wpływy niemieckie (...)"'' , dotyczących grup zbrojnych współpracujących z okupantem niemieckim przeciwko państwu polskiemu i jej obywatelom. Wkrótce potem został wydany rozkaz dotyczący Akcji Specjalnej nr 2, która miała udzielać pomocy wypędzonej przez Niemców ludności z Zamojszczyzny ([[Zamojszczyzna (1942-1943)]]). Najwięcej oddziałów partyzanckich NSZ powstało w Okręgach: V Kieleckim (por. "Morskiego", por. "Bema", por. "Groźnego" i inne) oraz III Lubelskim (por. "Grota", por. [[Henryk Figuro-Podhorski|Henryka Figuro-Podhorskiego]] ps. "Step", ppor. [[Leon Cybulski|Leona Cybulskiego]] ps. "Znicz", por. [[Wacław Piotrowski (partyzant)|Wacława Piotrowskiego]] ps. "Cichy" i inne).
+
-
 
+
-
Wśród przykładowych walk z Niemcami można wymienić:
+
-
* pod koniec 1942 r. pod [[Suchedniów|Suchedniowem]] w Kieleckiem – wysadzenie w powietrze niemieckiego pociągu przewożącego rudę pirytową,
+
-
* w poł. stycznia 1943 r. – uderzenie na niemiecki magazyn broni w [[Kielce|Kielcach]], w wyniku którego zdobyto kilkanaście ckm-ów i ok. 16 tys. sztuk amunicji,
+
-
* w marcu 1943 r. – rozbicie niemieckiego więzienia oraz posterunku żandarmerii wojskowej w [[Kraśnik]]u przez pierwszy partyzancki oddział NSZ, zwany "Aleksandrówką",
+
-
* 20 kwietnia 1943 r. – uderzenie wspólnie z AK na Bank Emisyjny w [[Częstochowa|Częstochowie]] wykonane przez oddziały "Stepa" i "Zagłoby",
+
-
* w poł. sierpnia 1943 r. – uderzenie "Aleksandrówki" na bank w [[Janów Lubelski|Janowie Lubelskim]],
+
-
* na pocz. września 1943 r. – bitwa pod [[Ujście (województwo lubelskie)|Ujściem]] z niemiecką kompanią żandarmerii wojskowej, która pozwoliła oddziałowi AK w tym czasie rozbić więzienie w [[Biłgoraj]]u,
+
-
* pod koniec 1943 r. – uderzenie oddziału "Stepa" na kolonię niemiecką w [[Marianów|Marianowie]], dzięki któremu zdobyto dużo broni i amunicji,
+
-
* w kwietniu [[1944]] r. – zwycięska walka z Niemcami oddziałów "Stepa" i "Dymszy" pod [[Michałowice|Michałowicami]] w Opatowskiem,
+
-
* w poł. 1944 r. – uderzenie oddziału "Stepa" na magazyn wojskowy we [[Włoszczowa|Włoszczowie]] oraz rozbicie niemieckiej kompanii piechoty,
+
-
* 26 lipca 1944 r. – uderzenie na Niemców [[Brygada Świętokrzyska|204 pp NSZ]] pod [[Lubcza|Lubczą]] w celu pomocy oddziałowi AK; zdobyto broń i samochody ciężarowe,
+
-
* 26 lipca 1944 r. – zwycięska bitwa z oddziałem [[Schutzstaffel|SS]] pod [[Oleszno|Olesznem]] oddziału "Żbika" i oddziału AK [[Mieczysław Tarchalski|Mieczysława Tarchalskiego]] ps. "Marcin".
+
-
* 5 maja 1945 wyzwolenie kobiecego obozu koncentracyjnego w Holiszowie (Czechy)
+
-
 
+
-
== Struktura organizacyjna ==
+
-
=== Komendanci Główni NSZ ===
+
-
* płk [[Ignacy Oziewicz]] ps. "Czesław" (od 20 września 1942 r. do pocz. czerwca 1943 r.)
+
-
* płk dypl. w st. sp./gen. bryg. NSZ [[Tadeusz Kurcyusz]] ps. "Żegota", "Morski", "Fiszer", "gen. Mars" (od 1 sierpnia 1943 r. do 22/23 kwietnia 1944 r.)
+
-
* mjr/płk NSZ [[Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski|Stanisław Nakoniecznikow]] (Nakoniecznikoff-Klukowski) ps. "Kmicic", "Zawisza", "Kiliński" (od 22 kwietnia do 24 lipca 1944 r.)
+
-
* gen. bryg. w st. sp./gen. dyw. NSZ [[Tadeusz Jastrzębski]] ps. "Powała" (od 24 lipca do poł. października 1944 r.)
+
-
* mjr/płk NSZ Stanisław Nakoniecznikow (Nakoniecznikoff-Klukowski) ps. "Kmicic", "Zawisza", "Kiliński" (od poł. października do 18 października 1944 r.)
+
-
* mjr rez./gen. bryg. NSZ [[Zygmunt Broniewski]] ps. "Bogucki", "St. Bogucki" (od 20 października 1944 r. do pocz. sierpnia 1945 r.)
+
-
* ppor. rez./ppłk NSZ [[Stanisław Kasznica (komendant NSZ)|Stanisław Kasznica]] ps. "Wąsal", "Przepona", "Wąsowski", "Stanisław Wąsacz" (od sierpnia 1945 r. do 15 lutego 1947 r.)
+
-
 
+
-
=== Komenda Główna NSZ ===
+
-
[[Plik:NSZ 1945.png|thumb|300px|Struktury terenowe]]
+
-
Przy Komendancie Głównym NSZ (Dowódcy NSZ) funkcjonował sztab składający się z 6 Oddziałów zorganizowanych w 3 Działy: Dowodzenia, Administracyjny oraz Komendę Główną. Sztabem kierował Szef Sztabu, a na czele poszczególnych Działów stali jego zastępcy. Oddziałami kierowali szefowie oddziałów. Ponadto powołano do życia tzw. Akcję Specjalną w celu wykonywania bieżących zadań o charakterze wojskowym. Zorganizowano również Pomocniczą Służbę Kobiet NSZ.
+
-
 
+
-
* Komenda Główna NSZ (Dowództwo NSZ)
+
-
* Komendant Główny NSZ (Dowódca NSZ)
+
-
* Szef sztabu KG NSZ – mjr dypl./ppłk NSZ [[Edmund Ludwik Michalski]] ps. "Kajetan" (od lata 1942 r. do kwietnia 1943 r.), kpt. dypl./mjr NSZ [[Stanisław Żochowski]] ps. "Bohdan", "Orłowski", "Strzała", "Oswald Walter" (od kwietnia do czerwca 1943 r.), ppłk dypl./płk NSZ [[Wacław Świeciński]] ps. "Tuwar", "Brzeski", "Dzięcioł", "Ksawery", "Stwosz", "Tarzan", "Tol" (od czerwca 1943 r. do października 1944 r.)
+
-
* Zastępca szefa sztabu KG NSZ – mjr/ppłk NSZ [[Albin Walenty Rak]] ps. "Lesiński", "Karol Lesiński" (od maja 1943 r. do kwietnia 1944 r.)
+
-
 
+
-
* '''Oddział I Organizacyjny''' – mjr/ppłk NSZ [[Tadeusz Danilewicz]] ps. "Kuba", "Łoziński" (od lata 1942 r. do kwietnia 1944 r.), ppor./mjr NSZ [[Wiktor Radziszewski]] ps. "Reński", "Wiktor" (od kwietnia do końca września 1944 r.)
+
-
* '''Oddział II Wywiadowczy (Centrala Służby Wywiadowczej)''' – ppłk dypl. [[Wacław Berka]] ps. "Brodowicz", "Wacław II" (od lata do grudnia 1942 r. – część badaczy uważa, że nie pełnił tej funkcji), ppor./mjr NSZ [[Witold Gostomski]] ps. "Nałęcz", "Hubert", "Witold" (od grudnia 1942 r. do września 1944 r.), kpt. NSZ [[Otmar Wawrzkowicz]] ps. "Oleś", "Kaczkowski" (od września 1944 r. do I 1945 r.)
+
-
* '''Oddział III Operacyjno-Wyszkoleniowy''' – kpt./ppłk NSZ [[Tadeusz Boguszewski]] ps. "Wacław III", "Bielecki", "Wacław Niekonieczny" (od września 1942 r. do lipca 1944 r.)
+
-
* '''Oddział IV Kwatermistrzowski''' – kpt. dypl. [[Jan Ostrowski]]
+
-
* '''Oddział V Łączności''' – NN ps. "Zbigniew Sawicki"
+
-
* '''Oddział VI Oświatowo-Wychowawczy''' (do września 1943 r. pod nazwą Szefostwa Służby Oświatowo-Wychowawczej) – ppor. rez./kpt. NSZ [[Julian Sędek]] ps. "Juliusz Mac", "Mickiewicz" (do września 1943 r.), pchor./ppor. NSZ [[Witold Borowski]] ps. "Wiktor Brzeziński" (od września 1943 r.)
+
-
* '''Biuro Informacji NSZ''' – pchor./por. NSZ [[Mirosław Ostromęcki]] ps. "Mirski"
+
-
* '''Centralny Wydział Finansowy''' – kpt./mjr NSZ [[Jerzy Olgierd Iłłakowicz]] ps. "Jerzy", "Michał Zawisza", "Izydor" (od lata 1942 r. do stycznia 1945 r.)
+
-
* '''Biuro Fałszerstw''' – [[Władysław Weker]] ps. "Franek"
+
-
* '''Służba Duszpasterstwa''' – ks. kpt. NSZ [[Michał Poradowski]] ps. "Benedykt" (od lata 1942 r. do 1 lutego 1944 r.), ks. dziekan Piotrowski ps. "Stanisław Chorzemiński"
+
-
* '''Wojskowa Służba Kobiet''' – kpt. Halina Reszke (od lata 1942 r. do upadku powstania Warszawskiego)
+
-
* '''Oddział Bojowy przy KG NSZ''' – por. [[Tadeusz Siemiątkowski]] ps. "Mazur" (od lata 1942 r. do wybuchu powstania warszawskiego)
+
-
* '''Brygada Dyspozycyjna Komendanta Głównego NSZ''' – kpt./ppłk NSZ [[Zygmunt Reliszko]] ps. "Kołodziejski", "Zygmunt" (od 1943 r. do upadku powstania warszawskiego)
+
-
* '''Batalion Osłony KG NSZ''' – kpt. NSZ [[Mieczysław Dukalski]] ps. "Mieczysław Pomorski", "Jacek" (od 1 stycznia do 21 lipca 1944 r.)
+
-
 
+
-
=== Struktura organizacyjna NSZ w terenie ===
+
-
Inspektoraty NSZ
+
-
* '''Inspektorat Ziem Zachodnich''' z siedzibą w [[Warszawa|Warszawie]] (Okręgi: VI, VIII, IX, X, XI)) – płk rez./gen. bryg. NSZ [[Stanisław Thiel]] ps. "Przemysław" (od lata 1942 r. do kwietnia 1943 r.), mjr dypl./ppłk NSZ [[Edmund Ludwik Michalski]] ps. "Kajetan", "Łodzia", "Morawski" (od kwietnia 1943 r. do wybuchu powstania warszawskiego)
+
-
* '''Inspektorat Ziem Centralnych''' (Okręgi: Okręgi: IA, IB, XII) płk [[Witold Komierowski]] ps. "Kot", "Niedźwiedź", "Wilkołak", "Sulima" (od stycznia do wiosny 1944 r.)
+
-
* '''Inspektorat Ziem Północnych''' (Okręgi II, XIII) – mjr/płk NSZ Stanisław Nakoniecznikow (Nakoniecznikoff-Klukowski) (od jesieni 1943 r. do kwietnia 1944 r.)
+
-
* '''Inspektorat Ziem Południowo-Zachodnich''' (Okręgi: III, V)
+
-
* '''Inspektorat Ziem Południowo-Wschodnich ''' (Okręgi: IV, VII, XIV) – NN ps. "Zachoszcza"
+
-
* '''Inspektorat Ziem Północno-Wschodnich''' (Okręgi: XV, XVI, XVII) – nigdy nie został utworzony
+
-
 
+
-
Okręgi NSZ
+
-
* '''Okręg I-A (późniejszy I) Warszawa–miasto''' – por. rez./mjr NSZ [[Mieczysław Osmólski]] ps. "Mieczysław", "Kozłowski" (od lata 1942 r. do wybuchu powstania warszawskiego)
+
-
* '''Okręg I-B (późniejszy VI) Warszawa–powiaty''' – ppłk pil./płk NSZ [[Piotr Abakanowicz]] ps. "Barski", "Grządziel", "Grey" (od lata 1942 r. do wybuchu powstania warszawskiego)
+
-
* '''Okręg II Mazowsze Północne''' – mjr/płk NSZ Stanisław Nakoniecznikow (Nakoniecznikoff-Klukowski) ps. "Kmicic", "Zawisza", "Kiliński", "Gryf" (od września/października 1942 r. do kwietnia 1944 r.), mjr/ppłk NSZ [[Józef Żbikowski]]
+
-
* '''Okręg III Lubelski''' – kpt./mjr NSZ [[Michał Kłosowski]] ps. "Rola", "Stanisław Michałowicz" (od kwietnia 1943 r.), mjr rez./gen. bryg. NSZ [[Zygmunt Broniewski]] ps. "Bogucki", "St. Bogucki" (do czerwca 1944 r.), ppłk dypl. NN ps. "Tur"
+
-
* '''Okręg IVC Rzeszowski''' – por./rtm. NSZ NN ps. "Florian", "Chwalibóg", "Turkus" (od poł. grudnia 1942 r. do poł. lutego 1943 r.), kpt./ mjr NSZ [[Józef Baran (żołnierz NOW i NSZ)|Józef Baran]] ps. "Lucjan" (od poł. lutego 1943 r.) Z obwodami np.[[Obwód Jasło AK|Obwód Jasło ZWZ AK]],[[OP-23|Sanok]],[[OP-15|Krosno]].
+
-
* '''Okręg V Kielecki (późniejszy Kielecko-Radomski)''' – mjr/ppłk NSZ NN ps. "Olgierd Mirski", "Kordian" (od lata 1942 r.)
+
-
* '''Okręg VI Warszawa – powiaty''' – ppłk pil./płk NSZ [[Piotr Abakanowicz]] ps. "Barski", "Grządziel", "Grey" (od czerwca do 18 października 1944 r.)
+
-
* '''Okręg VII Krakowski''' – kpt./mjr NSZ [[Piotr Mierosław]] ps. "Geograf" (do sierpnia 1943 r.), por./kpt. NSZ Julian Sędek ps. "Juliusz Mickiewicz"
+
-
* '''Okręg VIII Częstochowski (Częstochowa – Śląsk)''' – mjr [[Stanisław Nowak (żołnierz NSZ)|Stanisław Nowak]] ps. "Zygmunt" (do grudnia 1943 r.), kpt./mjr NSZ [[Leon Janik]] ps. "Janosik" (od grudnia 1943 r. do lutego 1944 r.), mjr/ppłk NSZ NN ps. "Jan Lech" (od lutego do kwietnia 1944 r.), mjr [[Bolesław Karczewski]] ps. "Karski" (do września 1944 r.)
+
-
* '''Okręg IX Łódzki''' – strz./ppor. NSZ [[Ewaryst Zwierzewicz]] ps. "Bogumił Bogucki" (od września 1942 r. do marca 1944 r.), NN ps. "Andrzej Burza"
+
-
* '''Okręg X Poznański''' – por. rez./kpt. NSZ [[Władysław Rutkowski]] ps. "Włodzimierz" (do jesieni 1943 r.), ppłk w st. sp./płk NSZ NN ps. "Winiarski Stefan" (prawdopodobnie do grudnia 1944 r.)
+
-
* '''Okręg XI Pomorski'''
+
-
* '''Okręg XII Podlaski''' – ppłk [[Stanisław Miodoński]] ps. "Sokół". kpt./mjr NSZ [[Szczepan Piszczek]] ps. "Tomasz"
+
-
* '''Okręg XIII Białostocki''' – mjr/płk NSZ Stanisław Nakoniecznikow (Nakoniecznikoff-Klukowski) ps. "Kmicic", "Zawisza", "Kiliński", "Gryf" (od września/października 1942 r. do kwietnia 1944 r.)
+
-
* '''Okręg XIV Lwowski''' – [[Adolf Bańka]] ps. "Tatrzański", "Ryszard Brzostowski" (do kwietnia 1943 r., kiedy większość Okręgu podporządkowała się operacyjnie lokalnym strukturom [[Związek Walki Zbrojnej|ZWZ]]-AK), mjr/ppłk NSZ [[Adam Niedzielski]] ps. "Zbigniew Zbrowski", por./mjr NSZ [[Wojciech Stefankiewicz]] ps. "Gromski"
+
-
 
+
-
== Czasopisma wydawane przez NSZ ==
+
-
* [[Szaniec (pismo)|"Szaniec"]] – główne pismo NSZ
+
-
* [[Biuletyn Centralny|"Biuletyn Centralny"]] – główny organ prasowy NSZ przeznaczony dla kierownictwa organizacji, wychodziło w Warszawie od marca [[1943]] r. do końca lipca [[1944]] r.
+
-
* [[Polska Informacja Prasowa|"Polska Informacja Prasowa"]] – tygodnik powielany, liczący przeciętnie ok. 30 stron, formatu A4, wewnętrzny biuletyn tajnej [[Organizacja Wewnętrzna|Organizacji Wewnętrznej]], wydawany od [[1940]] r. w [[Warszawa|Warszawie]], w [[1944]] r. nakład liczył 400 egz., docierał tylko do członków OP i [[Służba Cywilna Narodu|Służby Cywilnej Narodu]]
+
-
* [[Propaganda Centralna|"Propaganda Centralna"]] (potem P.C.) – dwutygodnik powielany o objętości do 30 stron, formatu A4, pismo wewnętrzne, nakład ok. 80 tys. egzemplarzy, ukazywało się od [[1942]] r.
+
-
* [[Naród i Wojsko|"Naród i Wojsko"]] – red. [[Lech Neyman]] ps. "Domarat"
+
-
* [[Narodowe Siły Zbrojne (pismo)|"Narodowe Siły Zbrojne"]] – wydawane od [[1943]] r.
+
-
* "Pochodnia" – wydawana od grudnia [[1939]] r. w [[Łódź|Łodzi]], od 1940 r. zmieniła tytuł na [[Na Zachodnim Szańcu|"Na zachodnim szańcu"]], nakład doszedł do 3 tys. egz.
+
-
* [[Lux Mundi|"Lux Mundi"]] – jedyne w konspiracji pismo przeznaczone dla kapelanów partyzanckich, red. ks. kpt. NSZ [[Michał Poradowski]] ps. "Benedykt"
+
-
* [[Chrobry Szlak|"Chrobry Szlak"]] – wychodziło w [[Kielce|Kielcach]]
+
-
* [[Szczerbiec (pismo NSZ)|"Szczerbiec"]] – wychodziło m.in. w [[Opatów|Opatowie]]
+
-
* [[Aktualne wiadomości z Polski i ze świata|"Aktualne wiadomości z Polski i ze świata"]] – wychodziło w [[Wołomin]]ie
+
-
 
+
-
{{Przypisy}}
+
-
 
+
-
== Bibliografia ==
+
-
Hasło napisano na podstawie:
+
-
* Zbigniew S. Siemaszko, Narodowe Siły Zbrojne, Londyn 1982
+
-
* Stanisław Żochowski, O Narodowych Siłach Zbrojnych – NSZ, Lublin 1994
+
-
* Narodowe Siły Zbrojne. Dokumenty, struktury, personalia, t. 1 – 3, oprac. Leszek Żebrowski, Warszawa 1994-1996
+
-
* Marek J. Chodakiewicz, Piotr Gontarczyk, Leszek Żebrowski "Tajne oblicze GL-AL i PPR. Dokumenty" Burchard Edition, Warszawa, 1999, t. 1-3
+
-
* Krzysztof Komorowski, Polityka i walka. Konspiracja zbrojna ruchu narodowego 1939-1945, Warszawa 2000
+
-
* Kazimierz Litwiejko, Narodowa Organizacja Wojskowa. Okręg Białystok 1941-1945, Białystok 2001
+
-
* Krzysztof Kaczmarski, Podziemie narodowe na Rzeszowszczyźnie 1939-1944, Rzeszów 2003
+
-
 
+
-
Pozostałe pozycje:
+
-
* Zeszyty do historii Narodowych Sił Zbrojnych, z. 1 – 4, Chicago 1961-1969, z. 5 Chicago 1990, z. 6 Warszawa 1994
+
-
* Stanisław Jaworski, Związek Jaszczurczy – Narodowe Siły Zbrojne, Chicago 1982
+
-
* Jerzy Pilaciński, Narodowe Siły Zbrojne: kulisy walki podziemnej 1939-1946, Warszawa 1990
+
-
* Władysław Kołaciński, Między młotem a swastyką, Warszawa 1991
+
-
* Barbara Jachimczak, Losy żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych na Kielecczyźnie, Kielce 1993
+
-
* Tadeusz Tomaszkiewicz, Narodowe Siły Zbrojne: pow. Węgrów 1942-1950, Warszawa 1993
+
-
* Marek Jan Chodakiewicz, Narodowe Siły Zbrojne: "Ząb" – przeciw dwu wrogom, Warszawa 1994
+
-
* Ludwik Meresta, Księża kapelani Narodowych Sił Zbrojnych na Lubelszczyźnie, Lublin 1994
+
-
* Narodowe Siły Zbrojne: materiały z sesji naukowej poświęconej historii Narodowych Sił Zbrojnych Warszawa 25 października 1992 roku, pod red. Piotra Szuckiego, Warszawa 1994
+
-
* Jerzy Nachtman, Narodowe Siły Zbrojne: konspiracja w Wołominie, Wołomin 1996
+
-
* Kompania "Warszawianka" Narodowych Sił Zbrojnych w powstaniu warszawskim: (próba monografii), oprac. Jerzy Rutkowski, Warszawa 1996
+
-
* Bogdan Chrzanowski, Związek Jaszczurczy i Narodowe Siły Zbrojne na Pomorzu 1939-1947. Nieznane karty pomorskiej konspiracji, Toruń 1997
+
-
* Narodowe Siły Zbrojne na Podlasiu. T. 1, materiały posesyjne, pod red. Mariusza Bechty, Leszka Żebrowskiego, Siedlce 1997
+
-
* Bohdan Szucki, Modlitwa żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, Olsztyn 1998
+
-
* Władysław Marcinkowski "Jaxa", Wspomnienia 1934-1945, Warszawa 1998
+
-
* Leon Kuśmierczyk, Ludwik Meresta, Kapelani Narodowych Sił Zbrojnych w latach 1939-1944: ze szczególnym uwzględnieniem Lubelszczyzny, Warszawa 2000
+
-
* NSZ Dokumenty, relacje, wspomnienia, pod red. Macieja Szymańskiego, Zbigniewa Kuciewicza, Zbigniewa Gnata-Wieteski i Jerzego Nachtmana, Warszawa 2000
+
-
* Pamięci Narodowych Sił Zbrojnych we Włoszczowskiem, Włoszczowa 2001
+
-
* Zbigniew Gnat-Wieteska, Symbolika formacji wojskowych obozu narodowego, Warszawa 2001
+
-
* Podziemie zbrojne na Lubelszczyźnie wobec dwóch totalitaryzmów 1939-1956, pod red. Sławomira Poleszaka, Adama Puławskiego, Warszawa 2002
+
-
* Marek Jan Chodakiewicz, Narodowe Siły Zbrojne, "Ząb" przeciw dwu wrogom, Warszawa 1999
+
-
* Wojciech Jerzy Muszyński, W walce o Wielką Polskę. Propaganda zaplecza politycznego NSZ 1939-1945, Warszawa 2000
+
-
* Sebastian Bojemski, Poszli w skier powodzi... Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim, Warszawa 2002
+
-
* Wiesław Charczuk, Formacje Zbrojne obozu narodowego na Południowym Podlasiu w latach 1939-1947, Siedlce 2003
+
-
* Narodowe Siły Zbrojne na Podlasiu. T. 3, pod red. Mariusza Bechty, Leszka Żebrowskiego, 2003
+
-
* Rafał Utracki, Contumaces…legio infera. Samodzielny Batalion im. Brygadiera Mączyńskiego Narodowych Sił Zbrojnych. Jeziorna Królewska – Piaseczno i okolice 1939-1945, Biała Podlaska-Warszawa 2004
+
-
 
+
-
== Zobacz też ==
+
-
{{wikisource autor|autor=Narodowe Siły Zbrojne|dopełniacz=Narodowych Sił Zbrojnych}}
+
-
* [[Działalność podziemia antykomunistycznego w Bielsku-Białej w latach 1945-1948|Działalność Narodowych Sił Zbrojnych w Bielsku-Białej]]
+
-
* [[Krzyż Narodowego Czynu Zbrojnego]]
+
-
* [[Narodowe Siły Zbrojne po 1944 roku]]
+
-
* [[Żołnierze wyklęci]]
+
-
 
+
-
=== Существенные линки ===
+
-
* [http://www.endecja.pl/historia/artykul/57 Отношение Народных Вооружённых сил к евреям]
+
-
 
+
-
[[Категория:Польский национализм]]
+
-
 
+
-
 
+
-
Источники
+
-
 
+
-
* Статья [http://pl.wikipedia.org/wiki/Narodowe_Si%C5%82y_Zbrojne "Narodowe Siły Zbrojne"] в польском разделе Википедии
+
-
 
+
-
Примечания
+
-
{{Примечания}}
+

Текущая версия на 00:17, 31 мая 2013

  1. redirect ej:Народные вооруженные силы
Личные инструменты
 

Шаблон:Ежевика:Рубрики

Навигация